Geschreven door
Marketing en communicatiemedewerker
Leestijd:
Datum:
Je wilt studeren, maar je papieren kloppen niet helemaal. Misschien mis je een diploma. Misschien heb je het diploma wel, maar het verkeerde vakkenpakket.
Dat onderscheid lijkt klein, maar is het niet. Het bepaalt welke toelatingsroute voor jou openstaat. Wie dat verschil helder heeft, kiest gericht de juiste route.
Waar zit het kernverschil?
Stel jezelf één vraag: mis ik een diploma, of mis ik een vak?
Mis je een heel diploma, dan kijk je naar het colloquium doctum of de 21 plus toets. Die routes vervangen je vooropleiding.
Mis je alleen een vak op je diploma, dan kijk je naar het CCVX-voortentamen of het staatsexamen. Deze routes vullen een gat in je vakkenpakket, ze vervangen geen diploma.
Wat is een colloquium doctum precies?
Het colloquium doctum is een toelatingsonderzoek voor mensen van 21 jaar of ouder die geen geschikte vooropleiding hebben. De universiteit onderzoekt dan of je toch geschikt bent voor de opleiding.
De universiteit bepaalt zelf de inhoud. Meestal toets je een aantal vakken op vwo-niveau die passen bij de opleiding, aangevuld met Nederlands en soms Engels. Elke instelling stelt daar een eigen pakket voor samen.
Daar zit meteen de belangrijkste beperking. Een colloquium doctum geldt in principe alleen bij die ene instelling en vaak alleen voor die ene opleiding. Wissel je later van studie of van universiteit, dan doorloop je het traject opnieuw.
En de 21 plus toets?
De 21 plus toets is de hbo-variant van het colloquium doctum. Hogescholen gebruiken die toets voor mensen van 21 jaar of ouder die geen havo-, vwo- of mbo-niveau 4 diploma hebben.
Ook hier bepaalt de instelling zelf de inhoud en de normering, en ook hier geldt de uitkomst bij die hogeschool, niet landelijk.
De leeftijdsgrens staat bij beide routes vast. Ben je jonger dan 21, dan komt deze weg niet in beeld en kijk je naar een diploma of naar deelcertificaten.
Wanneer is het CCVX-voortentamen de betere keuze?
Zodra je diploma klopt en alleen een vak ontbreekt. De meeste mensen die zich bij WisMon melden, missen één vak, en soms zijn dat er meerdere.
Denk aan een vwo-diploma met profiel economie en maatschappij, terwijl je geneeskunde wilt studeren. Of aan een natuurprofiel zonder biologie. In beide gevallen heet dat een deficiëntie, en die los je op met een testimonium.
Deze route is landelijk erkend. Alle Nederlandse universiteiten accepteren een testimonium, en het maakt niets uit welke opleiding je bij de inschrijving invulde. Kies je later een andere studie of een andere stad, dan blijft je testimonium geldig.
Daar staat tegenover dat een testimonium geen diploma vervangt. Mis je je diploma, dan is deze route niet voldoende. Meer daarover lees je bij wat een CCVX-certificaat waard is.
Waar staat het staatsexamen in dit rijtje?
Het staatsexamen zit ertussenin. Je haalt er deelcertificaten mee, en genoeg deelcertificaten leveren uiteindelijk een compleet havo- of vwo-diploma op.
Dat maakt het staatsexamen de aangewezen route als je gezakt bent of nooit een diploma haalde, maar wel jonger bent dan 21. Ook als je opleiding uitdrukkelijk om een deelcertificaat vraagt, kom je hier uit.
De inschrijving bij DUO sluit elk jaar op 31 december en de examens vallen in mei, juni en juli. Hoe die planning werkt, staat in het overzicht van CCVX tegenover staatsexamen en bij de staatsexamencursussen per vak.
Hoe kies je in de praktijk?
Loop drie vragen langs. Heb ik een diploma dat toegang geeft tot dit onderwijsniveau? Zo nee, ben ik 21 of ouder? En zo ja, mis ik alleen een vak?
Heb je geen diploma en ben je 21 of ouder, dan neem je contact op met de toelatingscommissie van de instelling. Vraag meteen welke vakken zij toetsen, want dat bepaalt je studieplan.
Heb je wel een diploma en mis je een vak, dan pak je het CCVX-voortentamen of het staatsexamen. Welke van de twee, hangt af van je deadline en van wat je opleiding accepteert.
Ben je jonger dan 21 en mis je een diploma, dan loopt de weg via een vwo-deelcertificaat behalen en de bijbehorende deelcertificaten.
Welke vakken toetst een colloquium doctum meestal?
Bij bètastudies komen wiskunde, natuurkunde, scheikunde en biologie het vaakst terug. Welke combinatie precies, hangt af van de opleiding. Ons overzicht van wat bètavakken zijn laat zien welke vakken onder die noemer vallen.
Veel universiteiten accepteren een CCVX-testimonium als bewijs binnen het colloquium doctum. Je vult dan een deel van het toelatingsonderzoek in met een landelijk erkend document, in plaats van met een instellingstoets. Vraag dit wel altijd na bij je toekomstige opleiding.
Zit je in deze situatie omdat je een numerus fixus studie op het oog hebt, lees dan ook wat een deficiëntie betekent bij geneeskunde en de toelatingseisen voor geneeskunde.
Wat kost elke route je aan tijd?
Een colloquium doctum duurt het langst, omdat je afhankelijk bent van het tempo van de instelling en meerdere vakken tegelijk aflegt.
Het staatsexamen kent één moment per jaar, met een inschrijfdeadline een half jaar van tevoren. Mis je die, dan schuif je een vol jaar door.
Het CCVX-voortentamen kent de meeste momenten per jaar: drie rondes, aanmelden tot tien dagen van tevoren en onbeperkt herkansen. Dat maakt het voortentamen van de CCVX voor veel mensen de kortste weg naar de collegebanken.
Heb je nog vragen? Het cursusteam van WisMon denkt graag met je mee over de kortste route naar jouw studie.
Veelgestelde vragen
Een toelatingsonderzoek van een universiteit voor mensen van 21 jaar of ouder zonder geschikte vooropleiding. De instelling bepaalt zelf welke vakken zij toetst.
De 21 plus toets is de hbo-variant. Het idee is hetzelfde, alleen voert een hogeschool hem uit en geldt het resultaat bij die hogeschool.
Nee. Bij beide routes geldt een harde leeftijdsgrens van 21 jaar op het moment van inschrijving.
Niet automatisch. Wel accepteren veel universiteiten een testimonium als onderdeel van het toelatingsonderzoek. Vraag dat na bij de toelatingscommissie.
Dan heb je een deficiëntie, geen diplomaprobleem. Een CCVX-testimonium of een deelcertificaat lost dat op.
Over de auteur
Nicole werkte 7,5 jaar als coördinator bij het cursusteam bij WisMon en werkt nu aan de communicatie rondom het cursusonderwijs.
Zij sprak dagelijks cursisten, ouders en decanen over de route naar een testimonium of een deelcertificaat, en schrijft vanuit die praktijk.
