<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=589186577843514&ev=PageView&noscript=1" />
Skip to content

Hoe pas ik onderzoekend leren toe in de klas?

Onderzoekend leren is in het primair onderwijs dé manier om je leerlingen te motiveren voor Wetenschap & Techniek. Maar hoe pas je deze didactiek toe in je lessen?

Hoe pas ik onderzoekend leren toe in het primair onderwijs?

Wetenschap & Techniekonderwijs is niet meer weg te denken uit het curriculum van het primair onderwijs. Daar heeft de leerlijn onderzoekend leren van het SLO mede voor gezorgd. En dat is goed nieuws, want didactieken als ontwerpend en onderzoekend leren stimuleren kinderen hun nieuwsgierigheid en creativiteit te gebruiken.

In deze blog geven we je tools waarmee je onderzoekend leren in jouw klas tot een daverend succes maakt.

Wat is onderzoekend leren?

De naam zegt het al: bij onderzoekend leren stimuleer je je leerlingen zelf op onderzoek uit te gaan. Jij als leerkracht vertelt niet hoe iets werkt; dat vinden kinderen proefondervindelijk uit.

Maar onderzoekend leren gaat veel verder dan alleen maar proefjes doen. Afhankelijk van de insteek die je kiest als docent voeren kinderen delen van hun onderzoek of hun hele onderzoek van begin tot eind uit. Dat betekent dat ze zelf (onder begeleiding) een onderzoeksvraag formuleren en na goedkeuring daarvan het onderzoek daadwerkelijk gaan doen.

Een groot voordeel van een didactiek als onderzoekend leren is de natuurlijke manier waarop kinderen enthousiast worden gemaakt voor wetenschap. Kinderen van deze leeftijd zijn namelijk van nature nieuwsgierig. Die nieuwsgierigheid wordt tijdens een onderzoek alleen maar meer geprikkeld.

Je leerlingen mogen binnen een thema hun eigen onderwerp kiezen, waardoor het werk ook nog eens perfect aansluit bij hun belevingswereld. Over motivatie hoef je je dus geen zorgen te maken!

Vaardigheden en kerndoelen

Gedurende het onderzoeksproces komen je leerlingen natuurlijk in aanraking met allerlei vakspecifieke kerndoelen. Daarnaast is er veel ruimte voor de 21e-eeuwse vaardigheden.

Ze leren bijvoorbeeld samenwerken, maar ook creatief en kritisch denken door het opstellen van een onderzoeksvraag. Daarvoor gebruiken ze bijvoorbeeld het vragenmachientje.

Vragenmachientje visueel weergegeven

Bovendien verbeteren kinderen hun informatie- en ICT-vaardigheden tijdens het onderzoek. Ook reflecteren, zelfstandig handelen, verantwoordelijkheid nemen en communiceren komen ruimschoots aan bod.

Cyclus onderzoekend leren

Hoe je als docent het onderzoekend leren precies vormgeeft, is aan jou. En dan nog geldt dat je nooit vooraf weet met welke vragen en uitkomsten de leerlingen binnen het project op de proppen komen. Dat klinkt misschien wat spannend, maar gelukkig hoeft het dat niet te zijn. Het vraagt wel van je dat je als docent vooral een coachende rol aanneemt.

Je geeft geen antwoorden, maar voorziet je leerlingen hooguit van een denkrichting. Betekent dat dan dat het begeleidingstraject voor iedere leerling compleet anders is? Nee, helemaal niet. Een onderzoeksproces bestaat altijd uit een aantal logische stappen. Die stappen geven zowel jou als je leerlingen structuur.

Bovendien komen ze erg overeen met de stappen die echte wetenschappers zetten tijdens een onderzoek. De kinderen uit je klas komen dus al op jonge leeftijd in aanraking met dat proces.

De stappen van de volledige cyclus onderzoekend leren zien er zo uit:

  1. Verwonderen
  2. Verkennen
  3. Onderzoek opzetten
  4. Onderzoek uitvoeren
  5. Concluderen
  6. Presenteren
  7. Verdiepen en verbreden

Voor groep 1 t/m 4 is overigens een versimpeld model van de cyclus aanwezig. In deze groepen is het namelijk nog niet van belang dat leerlingen hun eigen onderzoek opzetten. Ontdekken zonder vooropgezet plan is al voldoende.

Beide vind je in de afbeelding hieronder.

Onderzoekend leren cycli 1-4 en 5-8

Praktische tips ter voorbereiding

Dure materialen heb je voor een didactiek als onderzoekend leren niet nodig. Het belangrijkste wat je als leerkracht mee moet nemen om onderzoekend leren te laten slagen in je klas, is lef. Lef om te onderzoeken wat al dan niet voor jouw leerlingen werkt.

Volg je bijvoorbeeld meteen een volledige cyclus of kies je in eerste instantie voor het uitdiepen van een enkele stap? Waar je voor kiest, is natuurlijk afhankelijk van de leeftijd van je leerlingen. Zo leg je in een kleuterklas misschien wat vaker de nadruk op verwonderen en verkennen, terwijl je in groep 8 dieper ingaat op het onderzoek zelf.

Een aantal tips die altijd van pas komen in de voorbereiding:

  1. Verdiep je goed in de didactiek van onderzoekend leren
  2. Verdiep je in het thema waar je de onderzoeken aan vast gaat hangen
  3. Laat leerlingen oefenen met onderzoek doen
  4. Maak voor jezelf en je leerlingen een overzicht van de lessen die je wilt gaan geven
  5. Betrek je collega’s en de ouders van je leerlingen bij het project

In feite is de start van het werk met didactieken als onderzoekend en ontwerpend leren zelf ook een onderzoeksproces. Gebruik dus vooral zelf ook de stappen van de cyclus!

Cursus onderzoekend leren van Leapo

Vind je het toch nog lastig om in het diepe te springen? Dan biedt online leerplatform Leapo je de ondersteuning die je zoekt.

In samenwerking met WisMon heeft Leapo verschillende online cursussen onderzoekend en ontwerpend leren ontwikkeld. In een dagdeel spijker jij je kennis over deze onderwerpen bij. Gewoon vanuit je luie stoel. Daarnaast vind je hier kant en klaar lesmateriaal waarmee je direct in de klas aan de slag kunt.

Met de hulp van Leapo ben jij straks helemaal klaar voor de verrijkende didactiek van het onderzoekend leren!

Leapo online lesportaal

Wil jij jezelf én je leerlingen verder ontwikkelen op het gebied van robotica, programmeren, 3D-printen en/of W&T? Met ons online lesportaal Leapo helpen we je waar en wanneer jij dat wilt. Je vindt er uitgewerkte leerlijnen met cursussen voor leraren en vele lesbrieven waarmee je direct aan de slag kunt.

Ga naar Leapo

Meer informatie?

Wil je meer weten over de mogelijkheden voor Wetenschap en Techniek op school? Laat een terugbelverzoek bij ons achter of neem contact met ons op, we helpen je graag.

Bel mij terug Onze contactgegevens