Naast onderzoekend leren is ontwerpend leren een belangrijk onderdeel van het wetenschap- & techniekonderwijs (W&T) in het PO. Mede door de leerlijn onderzoekend en ontwerpend leren van het SLO wint ontwerpend leren snel terrein. Maar waarom is deze didactiek zo belangrijk? En hoe maak je er slim gebruik van?
In deze blog vertellen we je er meer over. Ook geven we je een aantal praktische tips, zodat je binnen no-time zelf met ontwerpend leren aan de slag kunt.
Wat is ontwerpend leren?
Ontwerpend leren is zoveel meer dan een knutselles. Binnen deze motiverende didactiek nodig je je leerlingen uit een oplossing te bedenken voor een vraagstuk. Het kan gaan om het ontwerpen van een voorwerp, maar ook om iets groots als een dierenverblijf.
Het proces houdt niet per se op bij het bedenken van een passende oplossing. Je kunt ervoor kiezen leerlingen zelf een prototype te laten ontwikkelen. Daarmee daag je hen niet alleen uit op creativiteit, maar ook op oplossingsgericht denken en samenwerken. Bovendien worden kinderen op heel natuurlijke wijze enthousiast gemaakt voor de technische kant van de wereld waarin ze leven.
Kinderen in de basisschoolleeftijd bezitten namelijk een aangeboren mate van nieuwsgierigheid. Daarop speelt ontwerpend leren feilloos in.
Kerndoelen en vaardigheden
De didactiek van het ontwerpend leren is natuurlijk niet zomaar even uit iemands mouw geschud. Er is goed nagedacht over de bestaande kerndoelen en vaardigheden die voor het primair onderwijs beschreven zijn.
Zo sluit deze vorm van lesgeven perfect aan bij een aantal TULE kerndoelen die vallen onder oriëntatie op jezelf en de wereld:
- De leerlingen leren bij producten uit hun eigen omgeving relaties te leggen tussen de werking, de vorm en het materiaalgebruik.
- De leerlingen leren oplossingen voor technische problemen te ontwerpen, deze uit te voeren en te evalueren.
Uiteraard hoeft het niet bij deze 2 kerndoelen te blijven. De enorme variatie aan opdrachten die je kunt bieden binnen ontwerpend leren link je eenvoudig aan vakinhoud van bijvoorbeeld rekenen, taal, kunstzinnige oriëntatie of wereldoriëntatie. De kans is groot dat de kennis ook nog eens veel beter blijft hangen dan wanneer die is opgedaan uit boeken.
Natuurlijk is er binnen ontwerpend leren ook veel ruimte voor 21e-eeuwse vaardigheden. Problemen oplossen staat continu centraal. Maar ook informatie- en ICT-vaardigheden worden getraind. Daarnaast zijn creativiteit, kritisch denken en samenwerken niet uit het proces weg te denken.
Cyclus ontwerpend leren
Bij ontwerpend leren gaat het voornamelijk om het vinden van een oplossing voor een bepaald probleem of uitdaging. Welke oplossing dat moet zijn en hoe dat moet worden aangepakt, is vooraf niet duidelijk. Het gaat er juist om dat je leerlingen veel vrijheid krijgen die oplossingen en stappen zelf te bedenken. Dat vraagt van jou als leerkracht dat je een meer coachende rol aanneemt.
Stap voor stap begeleid je je leerlingen door het ontwerpproces heen. En het leuke is: hoogstwaarschijnlijk ken je zelf ook niet alle antwoorden! Toch hoef je je nu geen zorgen te maken over de mate waarin je kunt bijdragen. Er bestaan namelijk wel degelijk bruikbare handvatten. Zowel voor jou als voor je leerlingen.
Zo is het ontwerpproces gevisualiseerd in een ontwerp cyclus; een stappenplan dat als leidraad kan dienen tijdens het ontwerpend leren.
De 7 stappen van de ontwerp cyclus zijn:
- Confronteren
- Verkennen
- Ontwerp schetsen
- Ontwerp uitvoeren
- Testen en bijstellen
- Presenteren
- Verdiepen en verbreden
