<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=589186577843514&ev=PageView&noscript=1" />
Skip to content

Op weg naar een succesvol Skillslab of Makerspace

Heb jij al zo’n futuristisch klaslokaal op school, vol met nieuwe technologische snufjes als 3D-printers, lasersnijders, VR-brillen of robots?

Heb jij al zo’n futuristisch klaslokaal op school, vol met nieuwe technologische snufjes als 3D-printers, lasersnijders, VR-brillen of robots? Nee? Dan staat het vast ‘op stapel’ om dit op termijn te realiseren.

De Inspiratielabs, Ontdeklabs, Skillslabs, Makerspaces, Medialabs, Techlabs, STEAM-labs en Technieklokalen 2.0 schieten sinds een paar jaar als paddenstoelen uit de grond. Zowel in het primair als het voortgezet onderwijs winnen ze terrein.

Op dit moment is de groei vooral te zien in het VMBO. Dat heeft te maken met de subsidieregeling Sterk Techniekonderwijs (STO) en de start van de pilot Praktijkgerichte Programma’s. De recent afgesloten subsidieregeling Schoolkracht levert waarschijnlijk ook nog een bijdrage.

Skillslab, Techlab of Makerspace: top of flop?

Deze nieuwe initiatieven zijn wisselend succesvol. Op sommige scholen loopt een Skillslab of Makerspace als een trein. Toch zijn er ook genoeg voorbeelden van fancy klaslokalen waar de energie totaal uit is. En dan rijst natuurlijk de vraag: hoe komt dat? Helaas is er nog geen uitgebreid onderzoek beschikbaar naar de effectiviteit van dergelijke labs. Maar met een beetje gezond verstand en observaties uit de praktijk benoemen we zonder veel moeite een aantal succes- (en faal)factoren.

Hieronder vind je een praktijkgerichte evaluatie die kan dienen als uitgangspunt voor elk schoolbestuur.  Het is een set van vragen die je kunt gebruiken:

  • als reflectie, wanneer je al een lab hebt staan en hem wilt verbeteren;
  • als handvat richting de toekomst, wanneer je erover denkt een dergelijk initiatief op te starten.

Natuurlijk is de aard van een Skillslab op een basisschool heel anders dan een Techlab op een VMBO. Toch staan in deze evaluatie een paar essentiële vragen die voor beide ‘doelgroepen’ interessant zouden moeten zijn.

Vraag 1: Is het doel van je lab helder, zowel voor op de korte als op de lange termijn?

Deelvragen bij vraag 1:

  • Wat is het doel van je lab? Is het met name gericht op kennismaking, enthousiasmeren en verwondering en/of meer op het bevorderen van bekwaamheden?
    Ligt bij dat laatste het dan meer op de ‘harde’ bekwaamheden (ergens mee kunnen werken) of juist meer op de ‘zachte’ competenties als samenwerken, initiatief tonen, op onderzoek gaan, delen en communiceren?
  • Is het doel in lijn met jullie schoolvisie op bestendig en toekomstgericht onderwijs en voldoet het aan de daarbij behorende kernwaarden?
  • Is het doel vervolgens goed uitgewerkt in een meerjarenplan met heldere (en haalbare) doelen? En is dat plan ook gedeeld met alle betrokkenen? In hoeverre is er draagvlak?
  • Wordt de opstart van je plan hoofdzakelijk extern gefinancierd? Hoe vul je de financiën in op de lange termijn?
  • Heb je alle relevante stakeholders betrokken bij de ontwikkeling van je plan? Denk hierbij niet alleen aan het bestuur, de locatieleider, ICT- en W&T-coördinatoren en de betrokken leerkrachten/docenten, maar ook aan alle andere collega’s binnen de school (interdisciplinair). En last-but-not-least, de leerlingen zelf. Zij zijn tenslotte de ‘klant’.
  • Wat was, is of wordt de rol/invloed van externe (markt)partijen in deze fase van doelbepaling? Faciliterend of meer invullend?

Vraag 2: Waar ligt de prioriteit in je plan?

Deelvragen bij vraag 2:

  • Wat was er eerder: het ontwerp van het nieuwe klaslokaal of een professionaliseringsplan voor de leerkrachten die hier les gaan geven?
  • Wordt er voldoende aandacht besteed aan de (nieuwe) didactische vormen van onderwijs die passend zijn voor een Skillslab en de daarbij behorende (nieuwe) rollen van de leerkracht?
  • In hoeverre is de ontwikkeling van de betrokken leerkracht een integraal onderdeel van de HR-cyclus gericht op de lange termijn?
  • Weet je al hoe je leerkrachten betrekt die er niet zo veel zin in hebben?
  • Wordt er tijd vrijgemaakt voor leerkrachten om kwalitatief goed lesmateriaal te ontwikkelen passend bij de nieuwe materialen? Of voor het eigen maken van bestaande materialen ontwikkeld door externen?

Vraag 3: Worden de leermiddelen gekozen bij het (didactische) doel dat je voor ogen hebt? Of is het leermiddel inmiddels al een doel op zichzelf geworden?

Deelvragen bij vraag 3:

  • Welke leermiddelen wil je in je Lab inzetten? Waarop heb je die keuze gebaseerd?
  • Sluit de keuze ook aan bij de competenties van de leerkracht en weet hij/zij zich hierin te bekwamen?
  • Heb je een gedifferentieerd aanbod voor de leerlingen of is alles gericht op één thema/niveau?
  • Is het materiaal (ook in de toekomst) beschikbaar, duurzaam en veilig in gebruik?
  • Zijn de materialen in te zetten voor verschillende didactische doeleinden en verschillende leerniveaus?
  • Neem je in je keuze de gedachte van een doorlopende leerlijn mee? Wat gebruiken leerlingen al op de basisschool? Waar gaan ze mee werken in het VO/MBO?

Vraag 4: Zijn de beoogde leeractiviteiten in lijn met je doel en worden ze ondersteund met goed lesmateriaal?

Deelvragen bij vraag 4:

  • Ligt er een duidelijke verbinding tussen de leeractiviteiten in het Lab en die in andere lessen?
  • In hoeverre zijn de leeractiviteiten op elkaar afgestemd, zodat over de jaren heen een doorlopende leerlijn ontstaat?
  • Stem je de leeractiviteiten ook inhoudelijk af op de profielen in de bovenbouw of op vervolgopleidingen?
  • Is je aanbod gedifferentieerd en sluit het lesmateriaal aan op het niveau van de leerlingen? (Denk ook aan de leerlingen van buiten de school die jouw Lab komen bezoeken)
  • Sluit het lesmateriaal aan op de (nieuwe) didactische vormen en (nieuwe) evaluatiemethodieken zoals formatief evalueren?
  • Vormt loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) een integraal onderdeel van je leeractiviteiten en lesmateriaal?
  • Maak je het lesmateriaal zelf? Zo ja, heb je daarvoor voldoende handvatten? Of koop je het in? Waar let je in dat geval op?

Vraag 5: Is het ontwerp van het klaslokaal en inventaris afgestemd op de beoogde leerdoelen en didactische (werk)vormen?

Deelvragen bij vraag 5:

  • Volgt de ruimte de didactiek of bepaalt het klaslokaal wat mogelijk is?
  • Is het Lab zodanig ingericht dat het flexibel en duurzaam is, met het oog op veranderende behoeftes in de toekomst?
  • Ervaren de leerlingen (en leerkrachten) bij binnenkomst direct waar de ruimte voor is bedoeld? Gaan we slechts 3D-printen of gaan we samen werken aan een probleem?
  • Is de ruimte alleen maar voor de technische vakken bedoeld of mogen alle leerkrachten binnen de school er gebruik van maken?
  • Worden de didactische mogelijkheden van de ruimte maximaal benut door de leerkracht (en de leerlingen)? Wordt dit meegenomen in het professionaliseringsplan van de betrokken leerkrachten?

Vraag 6: Maak je optimaal gebruik van je omgeving?

Deelvragen bij vraag 6:

  • Hoe betrek je andere scholen, pabo’s, ouders, de lokale bibliotheek, lokale maakinitiatieven (bijvoorbeeld fablabs) en natuurlijk de lokale ondernemers bij je Skillslab? Alleen voor de financiering? Of zet je lokale projecten op met de leerlingen waar je de echte verbinding met buiten maakt?
  • Communiceer je continu met alle stakeholders en betrokken instanties? Ben je voldoende zichtbaar en, nog belangrijker, is het zichtbaar wat de leerlingen hebben gemaakt of hebben opgelost?
  • Hoe maak je gebruik van interesse en expertise van de verschillende leerkrachten? Hoe kunnen zij elkaar aanvullen en onderling de samenwerking opzoeken?
  • Is het mogelijk om ervaren leerlingen als tutor te laten helpen bij minder ervaren leerlingen, en daarmee groepsdoorbroken te werken?

Vraag 7: Neem je voldoende tijd om de aanpak (en de effectiviteit ervan) met elkaar te evalueren?

Deelvragen bij vraag 7:

  • Welke aspecten neem je (periodiek) mee in je evaluatie?
  • Wie neem je mee in je evaluaties? De leerlingen? De leerkrachten?
  • Hoe zorg je ervoor dat mogelijke verbeterpunten ook daadwerkelijk worden doorgevoerd en vastgehouden?
  • Hoe deel je binnen en buiten de school je ervaringen met het skillslab? Heb je een netwerk van gelijkgestemden waar je van kan leren of waar je op bezoek kan gaan?

Zoals we eerder al benoemden, is de lijst van vragen (nog) niet compleet. Bij WisMon hopen we echter wel dat deze aanzet voldoende energie geeft om eens positief kritisch naar je plan te kijken.

Een skillslab, techlab, makerspace of innovatielab biedt zoveel kansen voor mooi, toekomstgericht onderwijs! Laten we daar met z’n allen voor gaan!

Kun jij hulp gebruiken bij de realisatie van zo’n lab? WisMon kan van A tot Z ondersteunen met een bestendige aanpak voor een Klaslokaal voor de Toekomst.

Sharing is caring

Deze blog is ook een oproep aan  alle betrokken professionals in dit werkveld om hun bevindingen te delen. Wat werkt wel? Wat juist niet? En hoe komt dat dan Ideeën en suggesties zijn altijd welkom. Zo komen we uiteindelijk tot een zo volledig mogelijke vragenlijst. En tot een heleboel goed-werkende, succesvolle Skillslabs!

Dus, heb je suggesties voor het volledig maken van de vragenlijst? Laat het ons weten!

Leapo lesportaal

Wil jij jezelf én je leerlingen verder ontwikkelen op het gebied van robotica, programmeren, 3D-printen en/of W&T? Met ons online lesportaal Leapo helpen we je waar en wanneer jij dat wilt. Je vindt er uitgewerkte leerlijnen met cursussen voor jou als leerkracht en vele lesbrieven waarmee je direct aan de slag kunt.

Meer informatie

Klaslokaal voor de Toekomst

Ben je bezig met het ontwikkelen van een innovatieve ontdekplek voor leerlingen zoals een Skillslab, Ontdeklab, Techlab of Medialab? Onze inhoudelijke specialisten denken graag met je mee en helpen je bij het maken van de juiste keuzes.